De jeugdhulp in Nederland staat voor verandering. Met het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdrecht verschuift de focus naar preventie en hulp dichtbij huis, terwijl de inzet van specialistische zorg wordt beperkt. Defence for Children Nederland ziet kansen in het eerder bieden van ondersteuning, maar wijst ook op risico’s voor de toegang tot passende hulp voor kinderen en gezinnen en pleit voor aanpassingen in lijn met het VN-Kinderrechtenverdrag. 

Andere inrichting van jeugdhulp 

De overheid wil de huidige wetgeving voor jeugdhulp aanpassen met het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdrecht. De focus verschuift naar preventie en ondersteuning dichtbij huis, met een grotere rol voor lokale (gemeentelijke) teams en minder inzet van specialistische en duurdere jeugdhulp. Het doel is om problemen eerder te signaleren en aan te pakken, zodat intensieve hulp, zoals specialistische jeugdzorg of uithuisplaatsing, minder vaak nodig is. 

Kansen en risico’s voor kinderrechten 

Defence for Children Nederland ziet positieve elementen in het wetsvoorstel, maar maakt zich ook zorgen over de gevolgen voor kinderrechten. 

Vroegtijdige signalering en passende ondersteuning helpen problemen te voorkomen en te beperken. Dat verkleint de kans op escalatie en ingrijpende maatregelen, zoals uithuisplaatsing. Het versterken van de basisjeugdhulp kan hieraan bijdragen. 

Tegelijkertijd brengt het wetsvoorstel in de uitwerking risico’s met zich mee voor de toegang tot passende jeugdhulp voor kinderen en gezinnen: 

1. Lokale teams krijgen te veel verantwoordelijkheid

Gemeenten werken met lokale teams die zowel hulpvragen beoordelen als zelf hulp bieden. Die combinatie kan leiden tot minder objectieve besluitvorming, vertraagde doorverwijzing naar specialistische zorg en verschillen tussen gemeenten. Hierdoor kan het recht van kinderen op passende hulp onder druk komen te staan.  

2. Onvoldoende rechtsbescherming

Het is niet altijd duidelijk voor kinderen en ouders wanneer zij recht hebben op extra hulp en hoe zij bezwaar kunnen maken tegen besluiten. Dat kan ertoe leiden dat kinderen noodzakelijke hulp mislopen. 

3. Ongelijke toegang tot jeugdhulp

Omdat gemeenten veel beleidsvrijheid krijgen, bestaat het risico dat de toegang tot hulp verschilt per woonplaats en kinderen in kwetsbare situaties moeilijker passende ondersteuning krijgen. 

4. Te sterke nadruk op ‘eigen kracht’

Ouders spelen een belangrijke rol, maar een sterke nadruk op eigen kracht mag niet betekenen dat noodzakelijke hulp uitblijft. De overheid blijft verantwoordelijk om kinderen te beschermen en te ondersteunen. 

Hoe het wetsvoorstel beter kan 

Defence for Children Nederland doet verschillende aanbevelingen om het wetsvoorstel te verbeteren: 

• Zorg voor een onafhankelijke en duidelijke beoordeling van hulpvragen; 
• Laat besluitvorming zorgvuldig en volledig verlopen, met alle noodzakelijke stappen;  
• Versterk de rechtsbescherming van kinderen en ouders;  
• Voorkom verschillen tussen gemeenten in de toegang tot jeugdhulp; 
• Garandeer tijdige beschikbaarheid van specialistische hulp wanneer dat nodig is;  
• Maak inzichtelijk hoe het wetsvoorstel is getoetst aan kinderrechten.  

Kinderrechten als uitgangspunt 

Goede jeugdhulp is essentieel voor de ontwikkeling en veiligheid van kinderen. Wetgeving moet daarom altijd aansluiten bij het VN-Kinderrechtenverdrag. Dat betekent dat het belang van het kind vooropstaat, elk kind recht heeft op passende en toegankelijke hulp en gelijke behandeling geldt, ongeacht woonplaats. 

Het wetsvoorstel sluit op meerdere punten niet goed aan bij deze uitgangspunten, vooral wanneer toegang tot hulp afhankelijk wordt van lokale keuzes of wordt beperkt. Dat kan grote gevolgen hebben voor de ontwikkeling en toekomst van kinderen. 

Defence for Children Nederland blijft zich daarom inzetten voor wetgeving en beleid die in lijn zijn met het VN-Kinderrechtenverdrag en bijdragen aan het welzijn van ieder kind.