Kinderen die mishandeling meemaken, hebben recht op bescherming, zorgvuldig onderzoek en passende hulp. Toch zijn deze rechten in Nederland nog onvoldoende in een samenhangende wettelijke aanpak gewaarborgd. Tijdens het rondetafelgesprek over kindermishandeling in de Tweede Kamer op 28 oktober pleitte Defence for Children Nederland voor een landelijke, kindvriendelijke aanpak waarin zorg, kinderbescherming en justitie nauw samenwerken.

Namens Defence for Children Nederland nam Renée Roodhuizen, adviseur Public Affairs, deel aan het rondetafelgesprek. Zij benadrukte het belang van een samenhangende aanpak waarin de rechten en behoeften van kinderen centraal staan.

Bekijk hier de bijdrage van Renée Roodhuizen aan het rondetafelgesprek.

Bescherming mag niet afhangen van waar een kind woont

Wanneer een kind thuis of in een instelling geweld meemaakt, is het vaak afhankelijk van degene die de onveiligheid veroorzaakt. Zelf hulp zoeken of vrijuit spreken is dan bijzonder moeilijk. Juist de persoon bij wie, of de plek waar, een kind veiligheid en geborgenheid zou moeten vinden, kan de bron van angst zijn. Dat maakt de verantwoordelijkheid van de overheid om deze kinderen te beschermen bijzonder groot.

Het VN-Kinderrechtenverdrag verplicht Nederland om kinderen te beschermen tegen alle vormen van geweld. Die verantwoordelijkheid gaat verder dan het stoppen van de mishandeling. Kinderen hebben ook recht op zorgvuldig onderzoek, passende medische en psychische zorg en effectieve rechtsbescherming.

Toch zijn deze verantwoordelijkheden en procedures in Nederland verdeeld over verschillende organisaties en wettelijke kaders. Nederland blijft daarmee achter bij de ontwikkeling in andere Europese landen, waar geïntegreerde en multidisciplinaire modellen steeds breder worden toegepast.

Barnahus: alle hulp rondom het kind georganiseerd

Defence for Children Nederland pleit daarom voor een landelijk dekkend netwerk van Barnahus-voorzieningen. Barnahus betekent 'kinderhuis' en is een internationaal toegepast model waarbij kinderen die ernstig geweld of seksueel misbruik hebben meegemaakt op één veilige, kindvriendelijke locatie terechtkunnen.

Stel je een huis voor, met speelgoed, tekeningen en meubels op kinderhoogte. Geen kille verhoorkamer of steeds weer andere, onbekende instanties, maar een plek die is ingericht rondom de behoeften van een kind. Een plek waar een kind zich veilig genoeg kan voelen om zijn verhaal te vertellen, in zijn eigen tempo. Het model houdt ook rekening met kinderen die zich verbaal (nog) niet kunnen uiten.

Kinderbescherming, jeugdzorg, politie, justitie en medische en psychosociale professionals werken er samen. Zo hoeft een kind niet telkens opnieuw zijn verhaal te vertellen en kunnen onderzoek, bescherming en behandeling beter op elkaar worden afgestemd. Barnahus brengt professionals naar het kind toe, in plaats van andersom.

Het Barnahus-model wordt inmiddels in 30 Europese landen toegepast. Ook Nederland kent veelbelovende initiatieven, zoals Filomena/Via225 in Rotterdam. Maar een landelijk dekkend netwerk met wettelijke waarborgen en structurele financiering ontbreekt nog.

Dat het anders kan, laat Denemarken zien. Na ernstige kindermishandelingszaken kwamen daar grote tekortkomingen aan het licht: kinderen werden onvoldoende gehoord, vermoedens van mishandeling onvoldoende opgevolgd en instanties werkten gebrekkig samen. De parallellen met de conclusies uit de inspectierapporten over de mishandeling van het meisje in Vlaardingen zijn pijnlijk. Denemarken koos ervoor het systeem structureel te hervormen en legde in 2013 een landelijk netwerk van Barnahus-voorzieningen wettelijk vast.

Oproep aan de Tweede Kamer en het kabinet

Defence for Children Nederland roept de politiek op om:

• Kinderrechten in nationale wetgeving te verankeren: ieder kind moet bij vermoedens van mishandeling recht hebben op tijdig, kindvriendelijk en multidisciplinair onderzoek en passende hulp.
• Een landelijk netwerk van Barnahus-voorzieningen te realiseren: zodat gespecialiseerde bescherming en ondersteuning voor ieder kind bereikbaar zijn.
• Samenwerking structureel te regelen: met duidelijke verantwoordelijkheden, landelijke kwaliteitsnormen, helder toezicht en structurele financiering.

Met de implementatie van de herziene Europese Slachtofferrichtlijn en het initiatiefwetsvoorstel Kind Eerst liggen er kansen om deze verbeteringen wettelijk vast te leggen. Daarmee kan worden voorkomen dat goede bescherming afhankelijk blijft van individuele professionals, tijdelijke financiering of de toevallige beschikbaarheid van voorzieningen in een regio.

Een kind dat niet wordt gehoord, kan niet worden beschermd

De oproep van Defence for Children Nederland sluit aan bij de nieuwe Kinderrechtenmonitor Kinderrechten in Beweging, die het Kinderrechtencollectief op 28 oktober publiceerde. Uit de monitor blijkt dat kinderen die geweld en onveiligheid meemaken nog te vaak onvoldoende worden gehoord. Het Kinderrechtencollectief, waarvan Defence for Children Nederland een van de kernleden is, vraagt daarom om betere wettelijke waarborgen voor het horen en beschermen van kinderen.

Kinderen hebben niet alleen het recht om veilig op te groeien, maar ook om gehoord te worden en passende bescherming te krijgen. Die rechten moeten in heel Nederland daadwerkelijk worden waargemaakt.

Lees meer

• Position paper Defence for Children: lees onze aanbevelingen over de juridische bescherming van kinderen bij mishandeling en het Barnahus-model. 
• Bekijk het Barnahus-model in de praktijk: bekijk de video.