Wetsvoorstel moet kinderen bij vermoedens van mishandeling sneller beschermen
Kinderen bij wie vermoedens van ernstige mishandeling bestaan, moeten binnen 48 uur worden gehoord en snel de bescherming krijgen die zij nodig hebben. Ook zonder toestemming van hun ouders of verzorgers. Dat is de kern van een nieuw initiatiefwetsvoorstel van D66-Kamerleden Marijke Synhaeve en Hanneke van der Werf. Het voorstel geeft concreet invulling aan het recht van kinderen om gehoord en beschermd te worden. Defence for Children Nederland heeft vanuit haar juridische en internationale expertise en kennis van het Barnahus-model bijgedragen aan het wetsvoorstel.
Ernstige gevallen van kindermishandeling, zoals in Vlaardingen en Stadskanaal, laten zien hoe belangrijk het is dat signalen van onveiligheid tijdig worden opgepakt. Uit evaluaties en inspectierapporten blijkt dat de bescherming van kinderen in de praktijk ernstig tekort kan schieten. Kinderen worden niet altijd gehoord en betrokken instanties werken onvoldoende samen, met ingrijpende gevolgen.
Kinderen worden niet altijd op tijd gehoord
Kinderen die aangeven dat zij thuis niet veilig zijn, of bij wie vermoedens bestaan van mishandeling, krijgen niet altijd direct het recht om hun verhaal te doen. Professionals aarzelen om met een kind te spreken wanneer ouders daar geen toestemming voor geven. Daardoor kunnen belangrijke signalen onopgemerkt blijven, niet in de volledige context worden bezien en kan noodzakelijke bescherming uitblijven. Ook kan dit het onderzoek naar mogelijke strafbare feiten bemoeilijken.
De verantwoordelijkheden voor bescherming, hulpverlening en onderzoek zijn in Nederland verdeeld over verschillende instanties. Veilig Thuis, jeugdhulp, jeugdbescherming, politie, justitie en medische professionals hebben ieder hun eigen rol. Daardoor moeten kinderen soms meerdere keren aan verschillende professionals vertellen wat zij hebben meegemaakt. Dat kan belastend zijn, zeker wanneer een kind mogelijk slachtoffer is van geweld of misbruik.
Een kind moet zijn verhaal veilig kunnen doen, zonder druk of beïnvloeding van anderen. En zonder telkens opnieuw te moeten vertellen wat er is gebeurd.
Eén veilige plek voor bescherming, onderzoek en hulp
Het wetsvoorstel is gebaseerd op het internationale Barnahus-model en implementeert de Barnahus Quality Standards in de Nederlandse praktijk. Barnahus betekent ‘kinderhuis’ in het IJslands. Het is een kindvriendelijke aanpak waarbij professionals uit verschillende disciplines nauw samenwerken om kinderen die mogelijk slachtoffer zijn van geweld of misbruik te beschermen en te ondersteunen. De Raad van Europa heeft het model in 2015 erkend als een veelbelovende praktijk. Het model wordt onder andere door de Lanzarote Comité, de Europese Commissie en het VN-Kinderrechtencomité en in internationale wetgeving en richtlijnen aanbevolen als een toonaangevende Europese standaard voor een kindvriendelijke, multidisciplinaire en intersectorale aanpak van geweld tegen kinderen.
In plaats van een kind langs verschillende instanties te bewegen, werken politie, justitie, jeugdbescherming, medische zorg en psychologische hulp samen. Het kind wordt op een veilige en deskundige manier gehoord en krijgt waar nodig medisch onderzoek of behandeling en psychologische ondersteuning. Tegelijkertijd kunnen professionals zorgvuldig onderzoeken wat er is gebeurd.
Zo komen bescherming, zorg en onderzoek samen, met de veiligheid, behoeften en rechten van het kind als uitgangspunt.
Kinderrechten centraal vanaf het eerste contact
Defence for Children Nederland pleit al jaren voor de invoering van het Barnahus-model in Nederland. In verschillende Europese landen wordt al volgens dit model gewerkt. Ook in Nederland bestaan initiatieven die vergelijkbare principes toepassen, zoals de Filomena-centra.
Het initiatiefwetsvoorstel van D66 moet ervoor zorgen dat deze kindgerichte aanpak landelijk wordt vastgelegd. Kinderen moeten bij signalen van ernstige mishandeling snel en zorgvuldig worden gehoord, zonder onnodige belemmeringen of vertraging.
Daarmee draagt het voorstel bij aan de naleving van belangrijke kinderrechten: het recht op bescherming tegen geweld en mishandeling, het recht om gehoord te worden en het recht op passende zorg. Het belang van het kind moet daarbij vanaf het eerste contact vooropstaan.
Reageer op het wetsvoorstel
Het wetsvoorstel is voorgelegd voor een openbare internetconsultatie. Organisaties, professionals en andere geïnteresseerden kunnen reageren op het voorstel. Wil je bijdragen aan betere bescherming van kinderen bij vermoedens van mishandeling? Bekijk het wetsvoorstel en geef je reactie via de internetconsultatie.