23 december 2011

De gezinslocaties in Gilze-Rijen en Katwijk zijn ongeschikt voor kinderen. Dat concluderen UNICEF en Defence for Children in een quickscan over de situatie in de gezinslocaties. In de gezinslocaties verblijven uitgeprocedeerde gezinnen met minderjarige kinderen en gezinnen die wel nog in procedure zijn maar geen toegang hebben tot andere opvang van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Er verblijven ook enkele kinderen met de Nederlandse nationaliteit in de gezinslocaties. De kinderen voelen zich gevangen en verlaten op de gezinslocaties.

Het leefgeld is zo weinig dat de ouders niet meer goed voor hun kinderen kunnen zorgen. In veel gezinnen was hulp aanwezig voordat ze op de gezinslocaties kwamen, bijvoorbeeld in de vorm van psychologische behandeling of opvoedingsondersteuning. Het plotseling stoppen van deze zorg, leidt ook tot extra stress in de gezinnen. Defence for Children en UNICEF stellen vast dat de opvang van kinderen in de gezinslocaties niet voldoet aan de normen uit het Kinderrechtenverdrag:

• De ouders zijn vaak niet meer in staat om de kinderen de nodige ondersteuning en begeleiding te geven. De overheid moet die verantwoordelijkheden van ouders respecteren en waarborgen en de ouders bijstaan als zij hun opvoedingstaken niet kunnen waarmaken (artikel 5 en 18).
• Het risico dat de kinderen op enigerlei wijze te maken krijgen met vormen van kindermishandeling is onaanvaardbaar groot, de overheid vervult onvoldoende haar plicht om kinderen hiertegen te beschermen in de gezinslocaties (artikel 19).
• De continuïteit in de ontwikkeling van, en het onderwijs aan, kinderen is door overplaatsing naar de gezinslocaties in gevaar (artikel 6, 28 en 29).
• De kinderen hebben onvoldoende de gelegenheid om te spelen en te ontspannen (artikel 31).
• Het recht op toegang tot adequate (geestelijke) gezondheidszorg is onvoldoende gewaarborgd (artikel 24).
• Het recht op een adequate levenstandaard wordt geschonden omdat ouders en kinderen van een inkomen onder het bestaansminimum moeten zien rond te komen. Hierdoor kunnen zij onvoldoende gezond eten kopen en hebben de kinderen geen geschikte kleding (artikel 27).

De gesignaleerde knelpunten zijn zo ernstig dat onmiddellijk actie moet worden ondernomen. Daarvoor staan in de quickscan veel aanbevelingen die snel opgevolgd moeten en kunnen worden. Naast het kindvriendelijk maken van de huidige gezinslocaties voor de kinderen die daar nu al verblijven, willen UNICEF en Defence for Children dat de overplaatsingen naar deze locaties worden gestopt zodat kinderen deze extra verhuizing niet meer hoeven mee te maken.

UNICEF en Defence for Children pleiten voor een betere procedure rondom de terugkeerbegeleiding van gezinnen die uitgeprocedeerd zijn. Daarbij blijven gezinnen in de hun inmiddels -  min of meer - bekende omgeving van het azc tot terugkeer daadwerkelijk geëffectueerd kan worden. Zo wordt voorkomen dat kinderen opnieuw moeten verhuizen, naar een nieuwe school moeten en weer ergens moeten wennen.

Minister Leers voor Immigratie en Asiel heeft snel gereageerd op de zorgen uit het rapport en op een brief van Vluchtelingenwerk over de gezinslocaties. Hij heeft ook direct enkele maatregelen aangekondigd. Hij wil dat het COA voortaan de overdracht van het onderwijs en de hulp aan de kinderen regelt voordat de gezinnen worden overgeplaatst. En hij schaft voor zon- en feestdagen de meldplicht af. Dat zijn belangrijke stappen vooruit. Het Kinderrechtenverdrag biedt echter geen keuzemenu. Alle aanbevelingen uit het rapport zullen opgevolgd moeten worden, wil de opvang in lijn zijn met de normen uit het Kinderrechtenverdrag.

Het Jeugdjournaal heeft op 16 februari 2012 een reportage uitgezonden over de situatie kinderen en hun ouders in gezinslocaties. Zie de website van het Jeugdjournaal of via Uitzending Gemist.

• Lees hier het rapport van Defence for Children en UNICEF, De gezinslocaties in Gilze Rijen en Katwijk: geen plek voor een kind
• Lees hier de brandbrief van Vluchtelingenwerk.
• Lees hier de reactie van de minister d.d. 21 december 2011.
• Lees hier de reactie van de minister op het rapport van Defence for Children en UNICEF over de gezinslocaties, d.d. 8 maart 2012.