5 november 2007

Het is lovenswaardig dat staatsecretaris Albayrak van Justitie een snelle en actieve aanpak van kinderhandel voorstaat, zoals ze afgelopen donderdag vanaf Lanzarote liet weten. Albayrak wil de internationale handel in minderjarige vreemdelingen tegengaan door te voorkomen dat ze op het vliegtuig naar Nederland worden gezet. Volgens Defence for Children International - ECPAT laat de volgorde van handelen echter te wensen over en is mogelijkerwijs niet in belang van de kinderen. Door opsporingsambtenaren in te zetten die voorkomen dat slachtoffers van mensenhandel op het vliegtuig naar Nederland stappen, zal inderdaad een mogelijk nieuw slachtoffer niet via Nederland Europa binnenkomen. Het slachtoffer is echter niet minder slachtoffer en de mensenhandelaar verhandelt er geen cent minder om. Het tegendeel is waarschijnlijk waar.

Met het VN-kinderrechtenverdrag, het facultatieve  protocol inzake - onder meer - de verkoop van kinderen en het binnenkort in werking tredende Verdrag van de Raad van Europa ter bestrijding van mensenhandel, committeert Nederland zich aan internationale samenwerking in de aanpak van mensenhandel. Samen werken aan een probleem, is echter heel wat anders dan de deur dichtsmijten, waarnaar het Snelle Actie Plan van Albayrak nu klinkt. Samenwerken aan de bestrijding van handel in kinderen is op de eerste plaats samen met de landen van herkomst veilige plaatsen creëren waar slachtoffers opvang vinden en begeleid worden in hun terugkeer in een samenleving die hen niet als handelswaar ziet. Waar stuurt de Nederlandse politieagent de aan 'het risicoprofiel gelijkende minderjarige vreemdeling' heen, nadat deze voorkomen heeft dat het kind naar Amsterdam reist? Naar een oom of moeder of ander familielid dat het kind misschien voor veel geld verkocht heeft? Naar de tussenhandelaar die verwacht dat het kind zijn prijs snel weer terugverdient? De mensenhandelaar doet het voor het geld en handel is handel, het uitgegeven geld zal opgebracht moet worden. Als dit kind niet naar Nederland kan, vindt de handelaar heus wel een ander land van aankomst. Hebben we dan de mensenhandel bestreden? Nee.

Nog veel erger dan het ontbreken van een visie op bescherming van kinderen die slachtoffer zijn van mensenhandel, is het bewust willen barricaderen van vluchtroutes. De VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR geeft in haar richtlijnen over de internationale bescherming van slachtoffers van mensenhandel uitdrukkelijk aan dat zij wel degelijk onder de bescherming van het Vluchtelingenverdrag kunnen vallen. Asielaanvragen van mensen die slachtoffer claimen te zijn van mensenhandel moeten zorgvuldig, gedetailleerd en met specifieke deskundigheid worden behandeld. UNHCR noemt ervaringen als ontvoering, verkrachting, seksuele slavernij, dwangarbeid als voorbeelden van mensenrechtenschendingen die getypeerd kunnen worden als 'vervolging' in de zin van het Vluchtelingenverdrag. UNHCR waarschuwt ook voor het ongeconditioneerd samenwerken met de autoriteiten in de landen van herkomst omdat dit gevaar kan opleveren als een slachtoffer zou terug willen keren naar zijn of haar eigen gemeenschap. Juist ook die verwachtingen over de ontvangst van een slachtoffer van mensenhandel in de oorspronkelijke gemeenschap kunnen dermate dramatisch zijn dat van 'vervolging' in de zin van het Vluchtelingenverdrag sprake is. UNCHR wijst nog op de kwetsbare positie van kinderen. Het is bijzonder belangrijk om na te gaan of familieleden zijn betrokken bij de handel in de kinderen voordat er contact wordt opgenomen om te praten over een 'veilige' terugkeer naar huis. Door te voorkomen dat deze kinderen hun land verlaten, heeft Nederland echter niets te maken met het Vluchtelingenverdrag. Om vluchteling te zijn in de zin van het Vluchtelingenverdrag, moet je immers de grens gepasseerd zijn. Dat heeft Albayrak goed gezien. Maar als niet eerst veilige opvang en begeleiding in het land van herkomst gegarandeerd is, heeft dit met bescherming van kinderen niet van doen. En zelfs áls die opvang er wel is, moet vluchten kunnen.