24 november 2004

In een sfeer van discussies over publiek geweld startte op 14 november de week van het geheim geweld. Zelden is een titel voor een mediaweek zo goed gekozen. Meer dan een jaar zijn programmamakers Carla Boos en Har Tortike bezig geweest om door alle lagen van het omroepvergadercircuit heen een themaweek over kindermishandeling te doen verwezenlijken. Een mediadagboek van Stan Meuwese, directeur Defence for Children International en RAAK-bestuurslid.

9.00 uur De Volkskrant
De Geheim-Geweld-week begint met de bijlage van de Volkskrant met op de omslag het gezicht van psycholoog Dolph Kohnstamm en zijn uitspraak over de onuitroeibaarheid van kindermishandeling. Het is bekend dat Kohnstamm geen tegenstander is van de pedagogische tik en voorstander is van het Schotse model waarin precies wordt beschreven wat en wat niet mag: wel op de billen, niet op de armen, wel met je hand slaan, niet met een stok. Ik hoop niet dat Kohnstamm de rest van de Geheim-Geweld-week uitbundig de gelegenheid krijgt zijn Schots systeem te promoten op radio en tv.

12.00 uur VPRO-NPS Buitenhof
Op een soort na-de-hoogmis-tijdstip de zondagmorgenborreltafel van politiek Nederland. Een confrontatie tussen VPRO-presentator Peter van Ingen en VWC-staatssecretaris Clemence Ross. Een woordenwisseling die geen gesprek wilde worden. Van Ingen oogt moe, weinig geïnteresseerd en slecht voorbereid. Mij is (met een paar anderen) door de redactie van Buitenhof om informatie gevraagd. Ross opent verkeerd met de nadruk op kindermishandeling als strafbaar feit. Ze realiseert zich niet dat in de Wet op de Jeugdzorg een veel bredere definitie van kindermishandeling is opgenomen. Zij wilde aan het begin de vraag wel beantwoorden of zij zelf wel eens tik had gekregen en aan het eind de vraag of zij zelf haar kinderen wel eens tik gegeven had niet beantwoorden. Als dit het niveau van discussie wordt deze week….

21.00 uur VPRO Tegenlicht
Is echtscheiding kindermishandeling? Het is een interessante stelling. Ze doen hun best er iets van te maken, die kinderen van wie de ouders scheiden. En kijken met grote, soms droeve ogen in de camera. Een socioloog zegt: ´Vroeger hadden we open gezinnen in een gesloten samenleving, nu hebben we gesloten gezinnen in een open samenleving´. Daar moet ik eens goed over nadenken. 

23.00 uur VPRO Het  Geluk van Nederland
Hoe kindermishandeling je kan verwonden en hoe je daar later profijt van hebt, zo zou je op cynische wijze de verhalen van een aantal bekende Nederlanders kunnen karakteriseren. Je onderwijzer misbruikt je seksueel en wijst je de weg naar de journalistiek (Catharine Keijl), je vader slaat de seksualiteit uit je lijf en met dat lijf sta je naakt in de Playboy (Tatjana Simic), je beschermt je moeder tegen het geweld van je vader en je legt de basis voor je romans (Arthur Japin), je krijgt klappen van je stiefvader en je krijgt pas aandacht van anderen als je daar droogkomisch over vertelt (Hans Dorrestein), je vader ontneemt je alle gevoel van eigenwaarde en je verovert je zelfstandigheid die eerst vorm kreeg in de prostitutie en later in de politiek (Karina Schaepman). Het zijn aangrijpende verhalen, zowel de ellende als de strijd daarboven uit te groeien. Deze BN-ers zijn een teken van bemoediging voor alle andere slachtoffers. Ik miste nog Adriaan van Dis die in zijn roman Indische Duinen ook verhaalt hoe zijn vader zijn frustratie in agressiviteit omzette.

14.00 Radio Nederland Wereldomroep
De Nederlandse Wereldomroep heeft zich aangesloten bij het initiatief van Nederland 3 en wereldwijd aandacht gevraagd voor kindermishandeling. RNW organiseert een debat in cultureel centrum De Rode Hoed in Amsterdam. Twee goede bekenden van mij geven hun ervaringen: Jeroo Billimoria van Child Helpline International vertelt over India en Dora Guisti, nu Unicef en eerder werkzaam op het Defence for Children International-kantoor in Genève, over Guatemala. Kindermishandeling binnen de familie blijkt als maatschappelijk probleem toch maar moeilijk uit de schaduw van het armoedeprobleem en de consequenties daarvan (kinderarbeid, seksuele uitbuiting) te komen, zo blijkt het onderzoeksrapport dat de Wereldomroep in De Rode Hoed presenteert. 

17.00 uur NOT-Teleac Bij ons thuis: over opvoeding en onderwijs
Het opvoedprogramma neemt de tijd en de ruimte kindermishandeling in zijn complexiteit neer te zetten. Slachtoffers, hulpverleners, onderwijsgevenden, deskundigen: ze komen aan het woord en met meer dan een afgeknepen quote. Ik ken bijna alle slachtoffers: het zijn de mensen die bereid en in staat zijn om hun verhaal te vertellen. Karina Schaepman van gisteravond was er ook weer. Het tv-publiek moet niet de indruk krijgen dat er maar tien slachtoffers van kindermishandeling zijn. De discussie over de rol van de leraar in zijn/haar relatie met het gezin legt de vinger op de gevoelige plek: melden (achter de rug) of confronteren (recht in de ogen). 

19.00 VARA Het Jongerenlagerhuis
Een discussie over de stelling dat slaan van kinderen mag. Een jongen vertelde dat hij thuis geslagen was en toch goed was terechtgekomen. Een meisje zei dat ze nooit geslagen was en ook goed terecht was gekomen. Als bewijs werd aangevoerd dat ze het allebei al tot het Jongerenlagerhuis geschopt hadden. Zo´n debat schiet niet op. Maar dat heb je vaker met debatten.

10.30 uur NPS-VARA NOVA
Een schokkend relaas van een moeder die toe liet dat haar twee dochters ruim tien jaar geslagen en misbruikt werden door hun vader; zij stond erbij en keek ernaar. Maar wel vol schuldgevoel. Het was een getuigenis waarvan je voelt dat maar de halve waarheid in beeld komt. En wel dat gedeelte van de waarheid dat bruikbaar is voor de uitzending. Verder een NOVA-enquête met als toch tamelijk schokkende uitslag, dat tweederde van de omstanders hun vermoeden van kindermishandeling nergens melden. Myra ter Meulen gaf een deskundige en rustige toelichting, zoals we dat van haar zijn gewend.

14.30 uur Radio 1: Een-op-de-middag
Een radioreportage over kinderen op West-Java die verhandeld waren als prostituees in Jakarta. In de dessa zijn de huizen van de ouders die hun kinderen verkochten de mooiste. Corruptie verhindert dat de overheid de normen en waarden van de islamitische republiek verwezenlijkt en optreedt tegen kinderhandel en kinderprostitutie. De radio stelt het probleem en laat ons achter zonder oplossing. Die had de man van Terre des Hommes in Indonesië ook niet.

18.45 uur NOS-Jeugdjournaal
Een bericht over een rapport uit politieke kringen over huiselijk geweld. De term klopt niet: er is niks huiselijks aan geweld. Misschien is maar beter is om te spreken van huishoudelijk geweld, wat dat ook moge betekenen. Het rapport bevestigt het aantal van 50.000 gevallen van dat binnenhuisgeweld. Dat getal klopt dan toch. De getuigenis van kinderen over het geweld dat hun deel is geworden is schrijnend: kinderen willen overleven, hoe dan ook.

19.00 uur RVU Werken aan werk
De herhaling van de documentaire over het werk van Ben Rensen, Utrechts jeugdarts en ervaringsdeskundige op het terrein van kindermishandeling. Hij jogt en beeldhouwt de ellende van zich af. Hij toont zijn begaafdheid  om op directe wijze kindermishandeling aan de orde te stellen, in welk gezelschap ook.

21.00 uur Andere Tijden
Het is programma is de thuishaven van Geheim-Geweld-inspirator Carla Boos. Er wordt een beeld geschetst dat door merg en been gaat van een familie – op het randje van het asociale – uit Den Helder. Zes kinderen worden vanuit de marinestad overgepoot naar een bosrijk internaat in Nijmegen en vandaar naar een pleeggezin in Hoorn. Het was de kinderbescherming uit de jaren zestig, ver voor JAC´s, alternatieve hulpverlening, kindertelefoons en wat dies meer zij. Ook weer overlevers aan het woord, de een met meer schade en meer frustratie dan de ander. De dossiers met de echte informatie zijn vernietigd, op wat simpele onschuldige briefjes na. 

19.30 uur VARA B&W
Een discussie over kindermishandeling in allochtone gezinnen. Een van de deelnemers zegt: ´De idealen van de autochtone gezinnen worden vergeleken met de praktijken van de allochtone gezinnen´. Dit blijft bij mij hangen voor nadere reflectie.

13.00 uur  NCRV-Netwerk Utrecht
Dit keer geen passief mediagebruik, geen consument van beeld en geluid. Ik word geïnterviewd door  Aart Zeeman over een het strafproces tegen een Nederlander die in Gambia minderjarige meisjes seksueel misbruikt heeft. Het interview wordt opgenomen ten kantore van Kinderen in de Knel, waar ik ben voor een vergadering over de positie van kinderen in ontwikkelingssamenwerking. Het wordt maandag 22 november 2004 uitgezonden, maar dan ben ik in Genève voor de conferentie ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van Defence for Children International. Je weet maar nooit, het hangt ook af van de gezondheid van Prins Bernhard.

19.00 uur NRC
Televisiecriticus Hans Beerekamp windt zich op over te veel thematische programmering. Over het Tegenlicht van zondag zegt hij: ´Maar ik zie in Tegenlicht liever een analyse van de rol van de Verenigde Naties in het Midden-Oosten of de gevaren van een lage dollarkoers´. Hij vindt dat Nederland 3 zich niet met wat hij noemt ´zachte onderwerpen moet bezig houden. Hij verwacht van deze zender, ´de laatste vrijhaven voor het verstand van Nederland alerte en intelligente programma´s wat er buitenshuis gebeurt´. En dat is nu precies het probleem: we zijn meer geïnteresseerd wat er buitenshuis gebeurt dan binnenshuis en dat is precies de reden dat veel geweld geheim blijft.

20.00 uur NOS Journaal
Het 8-uur-journaal opent met de inhoud van Zembla, later op de avond. We weten niet precies hoeveel kinderen jaarlijks gedood worden door geweld. Hoofdinspecteur jeugdhulpverlening Joke de Vries weet niet om hoeveel gevallen van kinderdood het gaat in Nederland. PvdA-fractievoorzitter Wouter Bos heeft de boodschap opgepikt en pleit in het journaal voor een meldplicht voor iedereen die beroepsmatig met kindermishandeling in aanraking komt.

21.00 uur VARA-NPS Zembla
Een dossierkast vol kindermoorden wordt omgekieperd. Een koele registratie van de kinderen die schuil gaan achter het cijfer: 50 kinderen per jaar dood door kindermishandeling. Jo Hermanns, indertijd voorzitter van de werkgroep die de eerste cijfers naar buiten bracht, acht het  goed mogelijk dat het aantal rond de honderd ligt. De hulpverleners, om commentaar gevraagd, vluchten in smoesjes en als die niet voorhanden zijn, in tranen. Kinderrechter Frans van der Reit verwijt jeugdzorgers meer koffie te drinken dan voor kinderen te zorgen.
Bij de afkondiging mis ik de naam van Raak-bestuurslid Thomas Heyman, die al jaren een knipselverzameling bijhoudt van kindermoorden.  

0.15 uur VPRO Before the trial
De Franse documentaire, zo staat in de tv-gids (zo´n gids met een uitscheurkaart voor de actie van ECPAT-Defence for Children-PLAN-NIZW-Kinderpostzegels-RAAK om kindermishandeling op de politieke agenda te krijgen), gaat over een verkrachting van een minderjarige. Ik heb de videorecorder geïnstalleerd, maar de band nog niet afgedraaid. 

8.00 uur De Volkskrant
De krant opent met het bericht dat de jeugdcommissaris Steven van Eyck van Operatie Jong komt met het voorstel om het SOFI-nummer in de jeugdzorg te gaan hanteren. Een goede vorm van bureaucratie?  Dat moet het mogelijk maken dat geen kind dat zorg nodig heeft tussen wal en schip komt te vallen. Ik moet vandaag een inleiding houden op het O&A-congres in Ede houden over jeugdzorg voor ´illegale´ kinderen. Krijgen die kinderen ook een SOFI-nummer? Een goede vorm van bureaucratie? Heeft Steven Eyck niet in de gaten dat juist gisteren de zogenaamde ´jeugdzorgbridade´ onder leiding van Frank de Grave is opgestart? Zo´n bureaucratie-waakhond was een gebaar van staatssecretaris Ross om de jeugdzorgwet door de Eerste Kamer te krijgen.

11.00 uur Jeugdweekjournaal
Ook het schoolweekjournaal doet mee, zo stond in de persberichten van Geheim Geweld. De presentator start met de aankondiging dat het morgen 20 november Internationale Dag voor de Rechten van het Kind is. Als eerste item kwam een gesprek met Angelien Eissink, (PvdA-Tweede-Kamerlid en langer geleden beleidsambtenaar voor ´kinderen en ontwikkelingssamenwerking´) over het recht op speciaal onderwijs voor kinderen die dat nodig hebben. Een vlotte quiz met twee meiden die uitstekend voorbereid zijn. En een item over een vaccinatie- en voedselproject in Mali. UNICEF kwam daarbij (te?) nadrukkelijk in beeld. Is hier sprake van een ´advertorial´ vraag ik mij  af. In ieder geval heeft de redactie van schoolweekjournaal zich niet gehouden aan de Geheim-Geweld-afspraken..

10.30 uur NPS-VARA-NOS NOVA
Het slotdebat, zo werd aangenodigd. Om de tafel in Café Dudok zitten jeugdbeleiddeskundige Myra ter Meulen (zie maandag), kinderrechter Frans van der Reit (zie ook donderdag), jeugdzorgwoordvoerder Wiel Jansen en kamerlid en ex-staatssecretaris Ella Kalsbeek, dit alles onder leiding van de twee toppresentatoren Jeroen Pauw en Paul Witteman.
Heeft het slotdebat een open einde? De bal wordt rondgespeeld, zoals Paul Witteman opmerkt. En als ze er niet meer uit komen, dan wordt de bal buiten het veld getrapt in de richting van het (afwezige) kabinet. De klonten boter op het hoofd van Ella Kalsbeek, verantwoordelijk voor de wet op de jeugdzorg, en op het hoofd van Wiel Jansen, verantwoordelijk voor de praktijk van de jeugdzorg, worden door de tv-camera´s onvoldoende in beeld gebracht. Ik ben het meest gecharmeerd van Myra ter Meulen die tegen alles in toch nog oproept maandag onmiddellijk een urgentieteam in stellen dat bij een acute melding van kindermishandeling direct kan uitrukken.

0.15 uur NPS Cinema 3 My Brother Tom
Een speelfilm over kindermishandeling. Een jongen geslagen door de vader, een meisje verkracht door een leraar. In de aankondiging staat dat de film niet geworden is wat er in gezeten had. ´Documentaire´ gedraaid met trillende digitale camera. Dit heb ik gelezen in de tv-gids. Ik heb de videoband nog niet bekeken.

Internationale Dag van de Rechten van het Kind. Geen kinderrechtenfestival dit jaar, maar Kidzwise, waarbij kinderen zelf ideeën en plannen op het terrein van kinderrechten realiseren.

15.30 uur NOS Gew(e)est
Uit de archieven van ´Van Gewest tot Gewest´: oude beelden over eeuwige problemen met eigentijdse oplossingen, maar dan van dertig jaar gelden. Een toen spiksplinternieuw kindertehuis in Groningen en een JAC op zoek naar opvanggezinnen. Mijn eigen gezin heeft in die tijd (medio jaren zeventig) ook een tijdje als crisisgezin gefunctioneerd. Heel herkenbaar, eigenlijk een beetje te. Zo´n kindertehuis in Groningen was precies zo´n instelling waar de meisjes uit een gezin uit Den Helder (zie dinsdag Andere Tijden) terechtkwamen.

17.00 uur NRC
De socioloog Kees de Hoog (zie zondag) met de uitspraak over gesloten en open gezinnen formuleert in de bijlage Opinie & Debat zijn opvatting nog een stukje scherper: ´Kindermishandeling is een gevolg van de individualisering´. Ik noteer dit als weer een punt waar ik nog eens over moet nadenken.

21.00 uur VARA Lagerhuis
Hoogleraar kinderrechten Jan Willems verdedigt de stelling, dat ouders die geen opvoedcursus volgen kinderbijslag moet worden onthouden. Het gemiddelde Lagerhuislid geeft hem nog wel gelijk over het belang van opvoedcursussen, maar de financiële sanctie van inhouden van kinderbijslag ontmoet maar weinig steun. Ik zat intussen te denken of het inhouden van kinderbijslag om deze reden wel in overeenstemming is met het Internationale Verdrag inzake de Rechten van het Kind; er is naar mijn mening spanning met artikel 26 (sociale zekerheid) en met artikel 27 (basisvoorwaarden van het bestaan).

12.00 uur Radio1 Journaal
Carla Boos presenteert het Manifest dat door een aantal programmamakers van Geheim Geweld is opgesteld en inmiddels is ondertekend door kinderrechters, hoogleraren en kinderartsen. Er wordt gevraagd om een parlementair onderzoek (goed te onderscheiden van een parlementaire enquête). We weten alles al, zei Ella Kalsbeek vrijdag in NOVA. Er is geen behoefte aan een parlementair onderzoek, laat VVD-kamerlid Fadime Urgu weten. Jammer dat de presentator niet vroeg hoe het toch kwam dat de VVD bij de behandeling van de jeugdzorgwet in de Tweede Kamer vóór gestemd en in de Eerste Kamer tegen gestemd heeft.

De radio-uitzendingen, iedere morgen van Dubbel-O (RVU) om 11.30 uur op 747AM heb ik allemaal gemist. Ik weet uit eigen ervaring, dat het niveau van dit programma prima is.
Ik heb de afgelopen week meer uren dan ooit tv gekeken. Een beetje veel. Niet bij te houden. Een overdosis. Te veel om te noemen. Een hele zit. Dat is mijn beleving over de kwantiteit. Vele goede voorzetten, een paar uitmuntende doelkansen, en enige voltreffers. Tot de laatste categorie horen wat mijn betreft: Geluk van Nederland, Bij ons thuis, Andere Tijden en Zembla.
Het Manifest van de programmamakers geeft de fakkel weer terug aan de particuliere organisaties. Aan het werk dus!

Kindermishandeling heeft in Nederland de omvang van een nationale ramp.Er worden per jaar 80.000 kinderen fysiek en/of geestelijk mishandeld. Eén op de zes Nederlanders zegt ooit een vermoeden te hebben gehad van kindermishandeling. Van hen heeft slechts een klein deel dit vermoeden gemeld en hulp op gang gebracht.
De jeugdzorg is in niet in staat om adequaat te reageren. De nieuwe wet op Jeugdzorg zal daarin geen verandering brengen omdat de belangen van het kind daarin niet centraal staan. De rampenbestrijding faalt, terwijl de hele natie machteloos toekijkt.

Ervaring en wetenschappelijke kennis over lichamelijke en tandheelkundige zorg worden vanzelfsprekend aan de bevolking doorgegeven. Ouders moeten opvoeding op eigen kracht doen, in de beslotenheid van het gezin, vanuit de ervaring die zij zelf als kind hebben opgedaan.

In tegenstelling tot andere Europese landen kent de Nederlandse wet geen bepaling die ouders verbiedt hun kinderen te onderwerpen aan lichamelijke straf of andere vernederende behandelingen.

De ondertekenaars van dit manifest vinden daarom de volgende stappen dringend noodzakelijk:

Parlementair onderzoek naar de jeugdzorg in Nederland.
In de Nederlandse wet moet worden opgenomen, sanctieloos maar normstellend: "Kinderen moeten worden behandeld met respect voor hun persoon en eigen karakter en mogen niet worden onderworpen aan lichamelijke straf of andere krenkende handelingen".
Landelijke invoering verplichte meldcode voor alle beroepsgroepen die met kinderen te maken hebben.
De overheid moet voorwaarden scheppen voor verantwoord ouderschap: opvoedingsondersteuning en opvoedhulp moeten voor alle ouders vanzelfsprekend en mogelijk worden.

Initiatiefgroep manifest (een aantal programmamakers Geheim Geweld)