5 september 2008

De Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG) heeft een nieuwe meldcode die van artsen verlangt dat zij een actievere rol spelen bij bestrijding van kindermishandeling. Defence for Children International is van mening dat met de nieuwe meldcode het belang van het kind beter gediend zal worden, maar een meldcode is niet genoeg. Kinderen zijn gebaat bij een meldplicht.

In de vernieuwde meldcode van KNMG, die op 4 september 2008 aan minister Rouvoet is gepresenteerd, staat de zorgplicht voor het kind centraal. Het motto is "spreken tenzij". Voor de 43.000 leden van de beroepsorganisatie van artsen is de meldcode niet vrijblijvend. Van iedere arts wordt verwacht dat hij spreekt voor het kind bij vermoedens van kindermishandeling.

In een brief aan de Tweede Kamer van 3 september 2008 kondigen minister Rouvoet van Jeugd en Gezin, minister Hirsch Ballin van Justitie en staatsecretaris Bussemaker van Volksgezondheid het plan aan om een meldcode huiselijk geweld, kindermishandeling, vrouwelijke genitale verminking en eergerelateerd geweld verplicht te stellen. Dit is een stap in de richting van een effectievere aanpak van kindermishandeling maar gaat volgens Defence for Children nog lang niet ver genoeg. Minister Rouvoet moet de meldplicht verder onderzoeken.

De keuze voor een verplichte meldcode in plaats van een meldplicht wordt in de brief van 3 september 2008 toegelicht op grond van "de ervaringen in het buitenland en het geringe draagvlak onder professionals". Defence for Children betwijfelt het geringe draagvlak onder professionals. Uit literatuuronderzoek naar ervaringen met een meldplicht bij huiselijk geweld in het buitenland wordt duidelijk dat er maar in weinig landen een meldplicht bij huiselijk geweld is ingevoerd. Er is echter geen onderzoek gedaan naar buitenlandse ervaringen met een meldplicht voor professionals bij kindermishandeling als specifiek onderdeel van huiselijk geweld. De bezwaren tegen een meldplicht die in het onderzoek worden genoemd, gaan vooral over meldingen van huiselijk geweld tegen vrouwen. De positie van kinderen is volgens Defence for Children kwetsbaarder, alleen al omdat kinderen minder mondig zijn. Een meldplicht bij kindermishandeling is in een aantal andere landen ingevoerd en verdient serieuze overweging.

Defence for Children pleit voor de invoering van een wettelijke meldplicht voor professionals. Met een wettelijke meldplicht wordt duidelijk uitgedragen dat elke professional moet melden bij vermoedens van kindermishandeling. Een meldplicht moet gepaard gaan met maatregelen ter verbetering van een effectief vervolgtraject na een melding. Daar ligt een taak voor de overheid. Bescherming van kinderen tegen kindermishandeling behoort niet alleen tot de verantwoordelijkheid van de professionals, maar is primair een taak van de overheid. Het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind is daar duidelijk over: de Staat is verplicht om er alles aan te doen om kinderen veiligheid te garanderen. De overheid moet ervoor zorgen dat de zorgketen elke melding snel en zorgvuldig kan behandelen en dat professionals gedegen zijn opgeleid om kindermishandeling te herkennen en er adequaat op te reageren.

Zolang er nog geen meldplicht bij vermoedens van kindermishandeling bestaat, moet de overheid er voor zorgen dat het verplichte gebruik van een meldcode in alle sectoren die met kinderen werken wordt ondersteund. Ondersteuning is nodig voor het opstellen en implementeren van een meldcode. Ook is voorlichting en scholing nodig om kindermishandeling te signaleren. Tenslotte is toezicht nodig op de bekendheid en het gebruik van meldcodes.