10 oktober 2011

Voogden van jonge asielzoekers die zonder hun ouders naar Nederland zijn gekomen, kunnen onvoldoende bescherming bieden tegen risico's voor de ontwikkeling van deze kinderen en er is te weinig contact met hen in de eerste weken van het verblijf in Nederland. De opvang in grootschalige locaties en campussen sluit niet aan bij wat deze jongeren nodig hebben. Dit blijkt uit onderzoek van de Inspectie Jeugdzorg naar de wijze waarop voogdijinstelling Nidos haar voogdijtaak uitoefent. Defence for Children ondersteunt de aanbevelingen van de Inspectie en pleit er bij de Nederlandse overheid voor dat voogden meer tijd en middelen krijgen. Daarnaast zou de belangrijke rol en verantwoordelijkheid van voogden meer gerespecteerd en erkend moeten worden door de Nederlandse autoriteiten en vreemdelingenrechters.

Elk jaar komen honderden kinderen zonder hun ouders naar Nederland. Zij zijn gevlucht of zijn hier naartoe gestuurd om een betere toekomst te krijgen. Bij aankomst in Nederland wacht geen warm onthaal. Er komt veel op deze jongeren af en zij lijken eerst als vreemdeling gezien te worden en daarna pas als kind dat recht heeft op extra bescherming zoals artikel 20 van het Kinderrechtenverdrag voorschrijft. In de achtbaan van indrukken, angst voor het nieuwe en heimwee naar familie en land van herkomst, krijgen de kinderen een voogd toegewezen van voogdijinstelling Nidos. Het is de taak van Nidos om op te komen voor hun belangen. Nidos heeft de wettelijke verantwoordelijkheden en bevoegdheden vergelijkbaar met die van een ouder. 

In haar eindoordeel stelt de Inspectie Jeugdzorg dat het uitoefenen van de voogdij over alleenstaande minderjarige vreemdelingen een complexe aangelegenheid is. Het is lange tijd onzeker wat het toekomstperspectief van jongeren is als gevolg van lange asielrechtelijke procedures. De inspectie oordeelt dat de voogden doen wat ze kunnen om binnen deze complexe context hun voogdijtaak uit te voeren. Toch ziet de inspectie enkele verbeterpunten. Zo zou er meer contact met de jongeren moeten zijn gedurende de eerste periode in Nederland om een vertrouwensband op te kunnen bouwen, de risico's voor de ontwikkeling van de jongere zouden door de voogd systematisch in kaart gebracht moeten worden en de wettelijke taken van de voogd zouden eenduidig uitgevoerd moeten worden.

"De meeste kinderen komen gezond binnen op de Campus en komen er ziek uit door de onzekerheid en omstandigheden waarin ze leven. Een jongen heeft laatst in paniek geprobeerd zijn kamer in brand te steken. Ik vind het gevaarlijk dat er op de campus zo nonchalant wordt gedaan over de psychische gezondheid van jongeren."  Uit een gesprek van Defence for Children met een jongere in een campus.

De Inspectie Jeugdzorg ziet risico's voor de ontwikkeling van kinderen in Proces Opvang Locaties waar jongeren tijdens de voorbereiding van hun asielaanvraag verblijven en op de grootschalige campussen. Deze opvang lijkt niet goed aan te sluiten bij wat jongeren aan woon-en leefomgeving nodig hebben. Nidos is formeel bevoegd te bepalen waar een jongere gehuisvest wordt, maar is in de praktijk afhankelijk van beschikbare plaatsen bij het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers. De mogelijkheden voor de voogd om in de praktijk verandering aan te brengen in de opvang van de jongere zijn daarom beperkt. Defence for Children roept de minister voor Immigratie en Asiel op om de grootschalige opvang en campussen te sluiten en de opvang voor deze kwetsbare groep kinderen kleinschalig te organiseren.

Veel van de uitkomsten van de Inspectie Jeugdzorg komen overeen met de bevindingen van Defence for Children in het project 'Closing a protection gap: voogdijstandaarden voor voogden van alleenstaande minderjarige vreemdelingen'. Defence for Children coördineert dit project in acht Europese landen waarbij op basis van input van kinderen en voogden, kwaliteitsstandaarden voor voogden worden ontwikkeld. 

Voogden kunnen de standaarden gebruiken om hun werk te monitoren en waar nodig te pleiten voor veranderingen bij autoriteiten of organisaties. De kwaliteitsstandaarden voor voogden van alleenstaande minderjarige vreemdelingen worden in november 2011 gelanceerd in Brussel en zijn daarna tevens verkrijgbaar op deze website.

Klik hier voor het rapport van Inspectie Jeugdzorg naar de uitoefening van de voogdijtaak door Nidos.
Klik hier voor de uitkomsten van het rapport van Defence for Children naar de voogdij in Nederland.