8 juni 2011

Op 31 december 2010 stonden in totaal 14.800 DNA-profielen geregistreerd in de DNA-databank van jongeren die hun  DNA hebben moeten afstaan als gevolg van het plegen van een delict uit hun jeugd. Dit blijkt uit het Jaarverslag 2010 van de Nederlandse DNA-databank. Een DNA -profiel kan  twintig tot dertig jaar in de DNA-databank worden opgeslagen en kan in  deze periode gebruikt worden in strafrechtelijke onderzoeken. Defence for Children is van mening dat de wettelijke mogelijkheid om DNA-materiaal standaard te laten afnemen als gevolg van een veroordeling voor een jeugddelict, in strijd is met het sterk beschermde recht op privacy van minderjarigen, uitgaande van het VN-Kinderrechtenverdrag. De Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden  maakt ten onrechte geen onderscheid tussen zaken van minderjarigen en zaken van volwassenen. Bij minderjarigen zou de officier van justitie altijd zorgvuldig moeten motiveren waarom DNA-afname noodzakelijk is.

Het aantal DNA-profielen van minderjarigen dat in 2010 is opgenomen in de DNA-databank is minder sterk gestegen dan in voorgaande jaren. Oorzaak is dat het Openbaar Ministerie een achterstand heeft met het geven van bevelen tot DNA-afname. Dit betekent dat jongeren lang nadat zij zijn veroordeeld door de rechter nog kunnen worden opgeroepen om DNA af te staan als gevolg van een  jeugddelict.

Sinds 1 mei 2010 hebben officieren van justitie een ruimere bevoegdheid om DNA-materiaal af te nemen. Een bevel tot DNA-afname kan sindsdien niet alleen bij een veroordeling voor zware zeden- en geweldsdelicten gegeven worden, maar ook bij relatief kleine vergrijpen, zoals het ingooien van een ruit, het stelen van een telefoon of voor een vechtpartij. In veel gevallen is de door de rechter opgelegde taakstraf op het moment dat de DNA-afname plaatsvindt al succesvol afgerond. Het is niet mogelijk om bezwaar te maken tegen de afname van DNA-materiaal. Wel is het mogelijk om bezwaar te maken tegen het bewaren van een DNA-profiel, maar deze bezwaren worden zelden gegrond verklaard. Zorgelijk is dat in de toekomst de officier van justitie ook de bevoegdheid krijgt om DNA-materiaal te laten afnemen in zaken waarin deze zelf een taakstraf aan een minderjarige heeft opgelegd door middel van een OM-afdoening. De verwachting is dan ook dat het aantal DNA-afnamen op basis van jeugddelicten sterk zal stijgen.

Minderjarigen hebben het recht om te leren van hun fouten en moeten hun volwassenheid kunnen beginnen met een schone lei. Het is niet noodzakelijk en niet wenselijk dat jongeren jarenlang in een databank voor strafrechtelijk veroordeelden blijven staan voor een vergrijp uit hun jeugd. Om de Wet DNA -onderzoek bij veroordeelden in overeenstemming te brengen met het recht op privacy uit het Verdrag inzake de Rechten van het Kind is een aparte bepaling in de wet nodig voor minderjarigen. Uitgangspunt daarbij is dat  de officier van justitie die een bevel tot DNA-afname van een minderjarige geeft, deze beslissing altijd goed motiveert en een individuele  belangenafweging maakt. Daarbij moet rekening worden gehouden met leeftijd, de aard en omstandigheden van het delict en het reële recidivegevaar. Alleen in  uitzonderingsgevallen, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een door een minderjarige gepleegd ernstig gewelddadig delict, kan een inbreuk op de privacy en DNA-afname gerechtvaardigd zijn. 

Klik hier voor het integraal DNA-jaarverslag 2010 van de DNA-databank.
Klik hier voor de cijfers van het aantal minderjarigen van wie een DNA-profiel is geregistreerd in de DNA-databank van het Nederlands Forensisch Instituut.
Klik hier voor het artikel 'Recht op privacy van minderjarige delinquenten – over justitiële documentatie en DNA-afname bij jeugdigen', door Prof. mr. drs. M. Bruning en mr. M. Berger van Defence for Children (Strafblad 2008, 2, p. 183-194).

Kamervragen
Naar aanleiding van dit nieuwsbericht zijn er inmiddels kamervragen gesteld door Jeroen Recourt van de PvdA.