4 mei 2011

Op 18 april 2011 publiceerde de Minister van Veiligheid en Justitie het conceptwetsvoorstel Rechtsbijstand en Politieverhoor. Deze geeft verdachten van een strafbaar feit voorafgaand en tijdens het politieverhoor het recht op een raadsman. Een verschil met de huidige situatie is dat minderjarigen volgens het conceptwetsvoorstel alleen nog kunnen worden bijgestaan door een advocaat en niet meer door een vertrouwenspersoon. Voordat het wetsvoorstel naar de Tweede Kamer wordt gestuurd kan iedereen via een internet consultatie voor 15 juni 2011 op het conceptwetsvoorstel reageren. Defence for Children zal mede op basis van de normen van het Kinderrechtenverdrag en in het huidige systeem gesignaleerde knelpunten, advies uitbrengen aan het ministerie van Veiligheid en Justitie.

Het recht op rechtsbijstand voorafgaand en tijdens het politieverhoor is een stap voorwaarts voor de rechtspositie van minderjarige verdachten. Hiermee voldoet Nederland  aan de verplichting uit het Kinderrechtenverdrag  die minderjarige verdachten recht geeft op juridische en passende bijstand. Tot  de nieuwe wet er is, geldt de in 2010 door het Openbaar Ministerie opgestelde Aanwijzing Rechtsbijstand Politieverhoor. Deze regeling en de uitvoering ervan in de praktijk vertonen  knelpunten. Minderjarigen brengen sinds de invoering ervan meer tijd door op het politiebureau, er is sprake van een meer juridische aanpak, rechtsbijstand is niet altijd gratis, de kans dat een zaak buiten de rechter om wordt afgedaan is kleiner en er is een afname zichtbaar van het aantal verwijzingen naar Bureau  Halt. Minderjarigen jonger dan twaalf jaar zijn uitgesloten van rechtsbijstand. Reden daarvoor is dat zij niet strafrechtelijk aansprakelijk zijn. Zij kunnen echter als zij verdacht worden van (mede)plegen van een strafbaar feit worden verhoord door de politie. Om die reden zouden zij  toegang moeten hebben tot gratis rechtsbijstand. Ook is het van belang dat er een landelijke regeling komt die garandeert dat advocaten die deelnemen aan de jeugdpiketregeling voldoende zijn opgeleid en kennis hebben van zowel het jeugdstrafrecht, het jeugdrecht en van de praktijk, waaronder het aanbod van programma's voor alternatieven voor de inverzekeringstelling en voorlopige hechtenis.

In het conceptwetsvoorstel worden de genoemde knelpunten niet allemaal opgelost. Dit leidt ertoe dat er nog steeds in alle zaken van minderjarige verdachten onvoldoende controle is op hoe de politie minderjarigen behandelt tijdens het verhoor en de vraag of er ongeoorloofde druk op de minderjarige is uitgeoefend om te bekennen. Defence for Children vindt de invoering van het recht op juridische bijstand een goede ontwikkeling, maar ziet graag dat het conceptwetsvoorstel verder in lijn gebracht wordt met de eisen van het VN-Kinderrechtenverdrag. Defence for Children zal de minister ondermeer adviseren om de positie van minderjarigen en het recht op rechtsbijstand specifieker toe te lichten en apart op te nemen in de wet.

Lees meer over het wetsvoorstel
Lees de Memorie van Toelichting