14 april 2011

Na de dodelijke schietpartij in Alphen aan de Rijn zijn twee zeventienjarige jongens aangehouden voor dreigtweets. Een minderjarige uit Rotterdam wordt twee weken langer vastgehouden in een justitiële jeugdinrichting. De andere 17 jarige dreigtwitteraar uit Leiden is inmiddels onder voorwaarden vrijgelaten. Defence for Children wijst erop dat op hen de bepalingen van het Kinderrechtenverdrag en het jeugdstrafrecht van toepassing zijn. Bij voorlopige hechtenis geldt de regel, ‘schorsing tenzij’. Dit betekent dat minderjarige verdachten de uitspraak van de rechter in principe thuis mogen afwachten, onder de voorwaarde dat zij zich aan bepaalde afspraken houden. Als de rechter-commissaris reden ziet om een minderjarige langer vast te houden, moet deze helder aangeven waarom er geen andere oplossing is.

Het Openbaar Ministerie kan minderjarige verdachten in een cel laten vasthouden als dat nodig is in het belang van het onderzoek. Na een paar dagen besluit een rechter-commissaris of een verdachte nog langer moet blijven. Reden kan ondermeer zijn dat er gevaar is voor vlucht of recidive, de maatschappelijke veiligheid of als er sprake is van een geschokte rechtsorde. Voor minderjarigen geldt een extra regel. De rechter-commissaris moet in iedere zaak nagaan of een minderjarige geschorst kan worden en onder voorwaarden naar huis kan. Alleen als het echt niet anders kan, mag een minderjarige verdachte langer in een cel worden vastgehouden in afwachting van de definitieve rechterlijke uitspraak.  

De dreigtweet van de zeventienjarige Rotterdamse jongen lijkt een zeer ondoordachte en uit de hand gelopen actie te zijn. Een hele nare kwetsende grap van een op dat moment hele vervelende puber, waarop een reactie van justitie zeker niet kan uitblijven. Deze moet daarbij echter rekening houden met het feit dat de jongen minderjarig is. Volgens de Nederlandse wet en het Kinderrechtenverdrag kunnen minderjarigen ouder dan twaalf jaar alleen van hun vrijheid worden beroofd als het echt niet anders kan. Dat betekent dat de rechter-commissaris moet nagaan of schorsing mogelijk is, waarbij de minderjarige onder bijzondere voorwaarden naar huis kan. Voorwaarden die de rechter kan stellen zijn intensieve begeleiding, afspraken met de jeugdreclassering, hulp aan ouders, of een gedragsmaatregel. Ook staat het de rechter vrij om zelf een bijzondere voorwaarde te bedenken, zoals het maken van excuses (niet alleen op Twitter), het maken van een plan samen met zijn ouders en de jeugdreclassering of indien mogelijk een bezoek aan het winkelcentrum en een gesprek met een slachtoffer of nabestaande en een psycholoog.

In zaken van minderjarigen geldt dat opsluiten zonder een definitieve rechterlijke veroordeling zeer terughoudend moet worden toegepast. Niet voor niks geldt bij voorlopige hechtenis de regel ‘’schorsing tenzij’’. Het vasthouden van minderjarige verdachten is in strijd met het onschuldbeginsel als er geen grond is zoals het onderzoeksbelang of een acute of ernstige dreiging van gevaar. Als uit het politieonderzoek blijkt dat de minderjarige waar het om gaat geen wapens heeft en niet van plan is zijn hun woorden werkelijkheid te laten worden, dan hebben alle partijen er meer baat bij een oplossing op maat te vinden. Laat waar dat kan minderjarige verdachten leren van hun fouten en geef ze de kans om de problemen die ze hebben veroorzaakt zelf goed op te lossen.