10 november 2010

Minister Opstelten van Justitie en Veiligheid wil gebieds- en contactverboden invoeren voor jongeren die overlast geven, staatsecretaris Teeven wil nachtdetentie en taakstraffen. Deze wetsvoorstellen missen samenhang en behalve dat: ze zijn niet nieuw. Met deze repressieve maatregelen gaan Opstelten en Teeven voorbij aan het recht van minderjarigen om te kunnen leren van hun fouten en te herintegreren in hun eigen buurt. Een gemiste kans voor een effectief jeugdstrafrechtbeleid, vindt Defence for Children.

Minister Opstelten wil dat rechters een gebieds- of contactverbod op kunnen leggen aan jongeren die winkelruiten ingooien, vernielingen aanrichten op straat of hinderlijk gedrag vertonen. Dit kan ook bij openlijk drankgebruik. Wie zich niet aan het gebieds- of contactverbod houdt,riskeert per overtreding ten minste drie dagen gevangenisstraf. 

Los daarvan gaf staatssecretaris Teeven vanochtend aan dat hij kinderen die meerdere keren de fout ingaan een nacht in de cel wil zetten. Ook wil hij 'zwaardere' taakstraffen geven, waarbij hij voorstelt om jongeren de wijk te laten opruimen. 

De bewindslieden gaan met dit repressieve optreden voorbij aan de aparte positie die minderjarigen hebben in het strafrecht op grond van het VN-Kinderrechtenverdrag. De hoofdregel is: het opsluiten van minderjarigen is alleen mogelijk als uiterste maatregel, dus als het echt niet anders kan. Zij hebben recht op een reactie die kijkt naar de manier hoe ze na een veroordeling verder kunnen. Dat betekent dat er naast een straf altijd iets extra's gedaan moet worden. De nadruk ligt dan op begeleiding en toezicht, gesprekken met de buurt en het confronteren van een kind met de schade die hij of zij heeft aangericht. Soms wordt er een plan van aanpak geschreven waarin  strenge afspraken staan met de overlastpleger, ouders en eventueel jeugdzorg en school. Kinderen wegsturen uit de wijk waar ze opgroeien is hiermee in strijd.

De problemen met minderjarigen die overlast veroorzaken los je niet op met een gebiedsverbod of nachtdetentie. De achtergrond van moeilijk gedrag heeft vaak te maken met problemen thuis of op school. Ook werkloosheid, depressie of andere psychische of gedragsproblemen zijn dikwijls oorzaken. Als politie en justitie daar aan voorbij gaan, zullen de voorgestelde maatregelen geen effect hebben.

Tot slot biedt het wetsvoorstel niets nieuws. Gebieds- en contactverboden, taakstraffen en nachtdetentie kunnen ook nu al worden opgelegd. Dit gebeurt in het kader van schorsingsmaatregelen bij voorarrest en staan ondermeer in de 'Wet gedragsbeïnvloeding jeugdigen' en de recent ingevoerde Voetbalwet. In het nieuwe voorstel is veel te vaag en te ruim geformuleerd in welke gevallen er aantoonbaar sprake is van 'hinderlijk gedrag'.

Defence for Children raadt de bewindslieden van het ministerie voor Justitie en Veiligheid dan ook aan niet te komen met incidentele maatregelen die het jeugdstrafrecht versnipperen, maar te investeren in een verbeterde en doordachte uitvoering van de maatregelen die er reeds zijn.