25 mei 2010

In maart 2010 heeft Nederland een schikking getroffen met een Nederlandse jongen die na zijn uithuisplaatsing in 2005, onnodig lang in een justitiële jeugdinrichting op zorg heeft moeten wachten. Nederland heeft de jongen vierduizend euro schadevergoeding betaald. Sinds 2008 is het in Nederland verboden om jongeren in afwachting op zorg in een justitiële jeugdinrichting te plaatsen.

De jongen had een klacht bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens ingediend omdat hij de Nederlandse overheid aansprakelijk stelt voor het ontbreken van voldoende behandelinrichtingen en de lange wachtlijsten waardoor hij niet tijdig kon worden geholpen. De jongen beriep zich hierbij op het Europees Mensenrechtenverdrag en het VN-Kinderrechtenverdrag waarin onder andere te vinden is dat lidstaten zich actief moeten inzetten voor het bevorderen van kinderrechten en het belang van het kind als eerste overweging moet nemen bij het nemen van maatregelen.

Eerder (na een jaar wachten in detentie) had zijn advocaat al een verzoek voor een snelle plaatsing bij de minister van Justitie ingediend. De minister vond echter niet dat er voldoende redenen waren om de jongen onmiddellijk te plaatsen en voorrang te geven op de wachtlijst.

Deze beslissing heeft de jongen laten toetsen bij de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming. De Raad was het eens met de beslissing van de minister. Er bestond volgens De Raad geen tijdslimiet waarbinnen jongeren het recht hebben geplaatst te worden in een jeugdinrichting. Daarnaast werd overwogen dat de jongen niet goed genoeg had onderbouwd waarom hij voorrang zou moeten hebben op de andere wachtende jongeren.

Ook diende de jongen een klacht in bij de rechtbank waarin hij stelde dat Nederland onrechtmatig heeft gehandeld vanwege het niet voorzien van een geschikte behandelplek en een passende behandeling. De rechtbank vond echter niet dat er sprake was van een onrechtmatige daad door Nederland.

Daarop heeft de jongen een klacht ingediend bij het Europese Hof. Naast het feit dat hij anderhalf jaar in een justitiële jeugdinrichting op behandeling heeft gewacht omdat de juiste zorgmogelijkheden ontbraken, wil hij de Nederlandse overheid ook aansprakelijk stellen voor de schade die hij hierdoor heeft geleden. Uiteindelijk heeft Nederland een schikking getroffen met de jongen en hem vierduizend euro schadevergoeding betaald.
Hoewel het Hof door de schikking geen inhoudelijk oordeel heeft gegeven over de zaak, ziet Defence for Children deze schikking wel als een belangrijk signaal. Jongeren hebben volgens het Kinderrechtenverdrag recht op passende zorg binnen een redelijke termijn. Daarnaast bestaat er voor lidstaten de plicht om te zorgen dat deze rechten ook kunnen worden verwezenlijkt en moet er extra bescherming worden geboden aan kinderen die niet in hun eigen gezin kunnen leven.

In 2008 is de gewijzigde Wet op de jeugdzorg in werking getreden en de mogelijkheid gekomen om jongeren voor behandeling in een gesloten jeugdzorginstelling te plaatsten. Hierdoor werd het verboden om deze jongeren in justitiële jeugdinrichtingen te laten wachten op behandeling. Hoewel deze gesloten jeugdzorginstellingen zorgen voor de opvang en behandeling van jeugdigen in een gesloten omgeving, kan er nog niet worden gezegd dat hiermee een einde is gekomen aan de wachtlijstproblematiek en vraag om passende zorg. 

In een rapport van de Algemene Rekenkamer dat in maart 2010 is verschenen, wordt ook geconcludeerd dat sommige jongeren in Nederland nog steeds onnodig of onnodig lang in gesloten jeugdzorginstellingen vastzitten.

Klik hier voor het rapport Algemene Rekenkamer.
Klik hier voor de uitspraak.