26 april 2010

De Nederlandse overheid financiert terugkeerhuizen voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen in landen van herkomst om hen te kunnen terugsturen wanneer zij niet in aanmerking komen voor een asielvergunning. Deze praktijk wordt door verschillende Europese landen gevolgd. De mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa, Thomas Hammarberg, heeft op 20 april 2010 zijn zorgen geuit over het terugsturen van deze kwetsbare kinderen naar terugkeerhuizen in landen van herkomst. Defence for Children-ECPAT en UNICEF Nederland hebben een standpunt geschreven om de Europese Staten aan te sporen de terugkeer van alleenstaande minderjarigen in lijn te brengen met het Kinderrechtenverdrag.

Alle Europese landen hebben het Kinderrechtenverdrag ondertekend en hebben op grond van artikel 20 en 22 van het Kinderrechtenverdrag een speciale verantwoordelijkheid naar alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Deze kinderen zijn extra kwetsbaar: ze zijn kind, zijn vaak asielzoeker en zijn in een land dat zij niet kennen zonder een ouder die voor hen zorgt.

Defence for Children-ECPAT en UNICEF Nederland benadrukken dat er voor de beslissing over terugkeer een goede beoordeling moet plaatsvinden van kind specifieke elementen van een asielaanvraag. Wanneer een kind niet in aanmerking komt voor een asielvergunning dient een individuele beoordeling plaats te vinden van het belang van het kind en dient er een duurzame oplossing voor het kind te worden gevonden. Dit kan terugkeer zijn naar het land van herkomst of integratie in het bestemmingsland.  Op grond van artikel 3 van het Kinderrechtenverdrag dient de beoordeling van het belang van het kind plaats te vinden op individuele basis. Wat in het belang van het ene kind is, hoeft niet in het belang van het andere kind te zijn. Een middel dat gebruikt kan worden om het belang van het kind vast te stellen, zijn de ontwikkelingsvoorwaarden (link naar de voorwaarden) van Kalverboer en Zijlstra van de Universiteit van Groningen. Het is belangrijk dat in lijn met artikel 5 van het Kinderrechtenverdrag de voogd van het kind hierbij wordt betrokken.

Wanneer, na een individuele beoordeling van het belang van het kind, blijkt dat het in het belang van het kind is om terug te keren, kunnen zich drie situaties voordoen. Het kind wordt teruggestuurd naar een terugkeerhuis, het kind wordt herenigd met ouders of een kind keert vrijwillig terug.

Wanneer een kind wordt teruggestuurd naar een terugkeerhuis in het land van herkomst is het essentieel dat wordt gemonitord hoe het met het kind gaat. Op dit moment weet de Nederlandse overheid maar van één kind dat daadwerkelijk in een terugkeerhuis terecht is gekomen. Van de meeste andere kinderen is niet bekend waar zij verblijven en hoe het met hen gaat. De Nederlandse overheid geeft aan dat zij zijn opgehaald door familieleden. Defence for Children-ECPAT en UNICEF Nederland pleiten ervoor dat bij gezinshereniging een beoordeling plaatsvindt van deze familieleden omdat de familie verantwoordelijk geweest kan zijn voor het vertrek van het kind naar Europa. Een voogd in het land van herkomst dient gedurende de eerste maanden te onderzoeken of het kind veilig is en er goed voor het kind wordt gezorgd. Alleen dan kan voorkomen worden dat kinderen wederom naar Europa worden gestuurd. Defence for Children-ECPAT en UNICEF Nederland onderschrijven de Statement of Good Practice (link naar Statement) van het Separated Children in Europe Programme waarin wordt aangegeven dat terugkeer het beste kan plaatsvinden op vrijwillige basis, waarbij monitoring na terugkeer wederom essentieel is. De speciale verplichting om de rechten van deze kwetsbare kinderen te beschermen, gaat daarmee verder dan de Nederlandse grens.

• Lees hier het standpunt van Defence for Children-ECPAT en UNICEF Nederland.
• Lees hier het bericht van de mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa. 
• Lees hier de Statement of Good Practice van het Separated Children in Europe Programme.