13 november 2008

Het recent verschenen Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg geeft in tegenstelling tot wat minister Rouvoet eerder toezegde, niet aan hoe de zorg van jongeren in de gesloten jeugdzorg wordt ingevuld. Het kwaliteitskader is onder de regie van de Inspectie Jeugdzorg tot stand gekomen in samenspraak met de MO-groep jeugdzorg. De rechtspositie van de jongeren blijft zwak. Instellingen kunnen grotendeels zelf bepalen hoe jongeren in de gesloten jeugdzorg behandeld worden. Defence for Children vindt dat het Ministerie voor Jeugd en Gezin alsnog moet komen met basisregels en uitgangspunten voor het beleid van instellingen voor gesloten jeugdzorg.

Het kwaliteitskader stelt in het algemeen dat iedere instelling huisregels moet hebben, dat er behandelplannen moeten worden opgesteld, dat er klachten ingediend kunnen worden, dat instellingen een visie moeten hebben en dat er een veiligheidsbeleid moet zijn. Niet duidelijk is echter welke pedagogische uitgangspunten instellingen moeten toepassen, wat er minimaal in de huisregels moet staan en hoe er wordt omgegaan met maatregelen en straffen, zoals kamerplaatsing en isoleercelplaatsing.

Noch de wet noch het kwaliteitskader geeft voldoende aan wat de rechten en plichten zijn van jongeren in de gesloten jeugdzorg en in welke mate van geslotenheid deze groep zal leven. Dat is geen verrassing, de inspectie is er immers om toezicht uit te oefenen en heeft niet de taak om te bepalen wat wel en niet is toegestaan in gesloten instellingen. Want ook al mogen we er vanuit gaan dat instellingen hun best doen om een goed klimaat voor jongeren te organiseren, een garantie voor een goed beleid is dit allerminst. Vanwege de geslotenheid van de instellingen weten maar weinig mensen hoe de jongeren behandeld worden.

Het toepassen van behandelmethoden, maatregelen en straffen moet een wettelijke basis hebben. Het Ministerie van Jeugd en Gezin zal dus met veel duidelijkere richtlijnen moeten komen, waarin staat wat hulpverleners wel en niet kunnen doen. Voorkomen moet worden dat er onder het regime van gesloten jeugdzorg meer maatregelen en straffen mogelijk zijn dan gebruikelijk is in het jeugdstrafrecht. Naast het opstellen van pedagogische uitgangspunten moet een repressief beleid voorkomen worden. Gebruik van bijvoorbeeld de isoleercel en de holding als straf en het toepassen van collectieve straffen moet bij wet verboden worden. Jongeren en hun ouders hebben recht op zorg die in lijn is met de problemen van de jongere. Een duidelijk kader met basisnormen en pedagogische uitgangspunten is daarom nodig.