Defence for Children krijgt steeds vaker signalen van jongeren en hulpverleners over het niet kunnen krijgen van een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) door jongeren die een registratie hebben in de registers van justitie en politie. Dat levert problemen op bij het zoeken van een baan of stage of het afsluiten van een verzekering. Ook weten jongeren onvoldoende over wat het betekent om geregistreerd te staan en wat je kunt doen als je VOG geweigerd wordt. Hieronder een antwoord op veelgestelde vragen over de VOG.

Bij het zoeken naar een baan of stage of het afsluiten van een verzekering kan een werkgever of verzekeraar vragen naar een Verklaring Omtrent Gedrag. Dat kan bijvoorbeeld als het gaat om werk met kinderen zoals op een kinderdagverblijf of in de beveiliging zoals een baan op Luchthaven Schiphol. Een VOG kan ook gevraagd worden bij banen waarin met privacygevoelige gegevens wordt gewerkt, zoals een bank of call-centre of bij het afsluiten van een verzekering.

Het Centraal Orgaan Verklaringen Omtrent Gedrag bekijkt of een aanvrager van een VOG strafbare feiten heeft gepleegd en of deze relevant zijn voor een stage of baan. Iemand die in het verleden fraude heeft gepleegd, zal bijvoorbeeld moeilijk een VOG kunnen krijgen als deze solliciteert bij een bank. Om erachter te komen of een aanvrager een strafbaar feit heeft gepleegd, wordt gekeken naar de gegevens uit het Justitieel Documentatiesysteem. Maar er kan ook in de politieregisters worden gekeken.

Van iedereen boven de twaalf jaar worden justitiële gegevens geregistreerd en bewaard in het Justitieel Documentatiesysteem en de politieregisters. Deze gegevens worden dertig jaar na het onherroepelijk worden van de rechterlijke uitspraak bewaard. Gegevens over zedendelicten worden levenslang bewaard.

Een VOG wordt afgegeven als iemand vier jaar lang niet voorkomt in het justitiële documentatieregister of in de politieregisters. Dit geldt niet als het gaat om een zedendelict of wanneer de aanvrager in die vier jaar enige tijd in de gevangenis heeft doorgebracht. In die zaken wordt nagegaan of de gepleegde feiten relevant zijn, ook al zijn ze langer dan vier jaar geleden begaan.

Stage lopen in bijvoorbeeld een kinderdagverblijf of in de beveiliging wordt moeilijk als een VOG niet wordt afgegeven. Wordt je VOG geweigerd en ben je het daar niet mee eens, dan kan je het beste meteen bezwaar maken, maar uiterlijk binnen zes weken. Aan te raden is om een advocaat te vragen het bezwaarschrift op te stellen. Meer informatie over advocaten bij jou in de buurt kan je vragen bij www.kinderrechtswinkel.nl.

Het weigeren van een VOG kan erg nadelige gevolgen hebben voor de school- en werkmogelijkheden van jongeren. Volgens het Kinderrechtenverdrag is de privacy van minderjarigen in het jeugdstrafrecht sterker beschermd dan de privacy van volwassenen. Minderjarigen hebben recht op een pedagogische aanpak, een tweede kans, resocialisatie en herintegratie. Defence for Children signaleert dat een VOG regelmatig wordt geweigerd aan minderjarigen en jongeren. Dat gebeurt ook als het een licht feit is dat door de Officier van Justitie is afgedaan, er geen recidivegevaar is en zelfs als het feit niet direct betrekking heeft op de stage of baan waar het om gaat. Wanneer het gaat om een strafbaar feit dat tijdens minderjarigheid plaatsvond, moeten aparte regels gelden. Bij het nemen van een beslissing over het afgeven van een Verklaring omtrent het Gedrag zouden slechts gegevens mogen worden gebruikt van minderjarigen die zestien jaar of ouder zijn. Daarbij geldt dat het COVOG het belang van het kind voorop moet stellen. Weigert het COVOG een Verklaring omtrent het Gedrag aan een minderjarige, dan geldt dat het de beslissing uitdrukkelijk en heel zorgvuldig moet motiveren.
Tot slot is de terugkijktermijn van vier jaar te lang. Deze zou voor minderjarigen verkort moeten worden.

Zie ook artikel: ''Recht op privacy van minderjarige delinquenten – over justitiële documentatie en DNA-afname bij jeugdigen''.